عبد الحسين ميرزا فرمانفرما
202
مسافرتنامه كرمان و بلوچستان ( فارسى )
جلگه آهو زياد [ ست ] و گور هم بهندرت ديده شده است . دزدآب ( زاهدان ) 333 دزدآب - دو مزرعه است كه هردو قنات آب [ دارد ] و ملكى نور محمّد و دينار محمدانى است . و محصولشان فقط منحصر است به جزئى غلّه و آب . اين دو قنات يكى شور و ديگرى شيرين است . و صد در خانهء نور محمد و دينار كه سابقا در ضمن شرح حال مركزيه سرحدّ ذكر شد تماما در اين حولوحوش مسكن دارند . و اين دو مزرعه منتهى اليه شمالى خاك سرحدّ است . و از اينجا نيم فرسنگى گذشته خاك سيستان است . درجهء گرمى هواى اين نقطه به هواى نرماشير است ، به اين معنى كه از پنج منزل پيش از اينكه سنگو باشد منزل به منزل هوا گرمتر [ مىشود ] و كلّيهء راهش سراشيب است . و عرض خاك سرحدّ موافق اين خط بهطورى كه سابقا هم اشاره شد تخمينا نه منزل هفت فرسخى است كه اگر يكى از مأخذ هفت فرسنگ كاسته شود ديگرى افزوده است و تا حد تخمين همان شصت و سه فرسخ است ، و طول آن از گشت كه حدّ و سدّ است با خاك دزّك و سرحد الى نصرتآباد كه حدّ است ما بين سرحد [ 225 ] و نرماشير و چون گشت به نقطهء مركزيهء سرحدّ خاش نزديكتر است ، از آنجا ابتدا كرده و بر وضع اختصار از شرح منازل آن ذكرى مىكنيم . گشت 334 گشت - مزرعهاى است داير و آباد با كمال قابليت و استعداد ، آبش زياده از حوصلهء زمين و قريب ده سنگ است . زمينش كمتر از مأخذ آب و خيلى خوب و قشنگ است . به اين معنى كه آبش بهواسطهء وفور غالبا به رود مىرود و از زمينش به واسطهء حسن استعداد بذرى بيست بذر بهعمل مىآيد . محصول شتوى آن غلّه و صيفى ذرّت و ارزن و شلتوك و خرما ، و ماليات آن هم زياد و جزو سبّ جمعى مير محمود خان است . خلقش از زعيم و عمله و متفرقه قريب هفتصد هشتصد نفر و در كتوك معمولى سكنى دارند و قلعهء رعيتى از سوابق در اينجا ساختهاند به اندازهء قلعهء سرحدّ ، ولى به مراتب از آن محكمتر است . و مالك آنجا عبد النبى و كسان و بستگان او است و هواى اين نقطه به مراتب گرمتر از سرحدّ و آبش هم گواراست . و مالكين و رؤساى گشت در قلعه مسكن دارند . وزن معمولى دادوستد كليهء سرحدّ از قرار يك من و نيم يك من شهر كرمان است و در گشت سه من يك من است و غالبا